Nguyên nhân bệnh sỏi mật là gì?

Sỏi mật là bệnh lý thường gặp, ước đoán khoảng 20% dân số thế giới có thể bị sỏi mật trong cuộc đời mình. Việt Nam cũng là một trong các quốc gia có số người bị sỏi mật ngày càng gia tăng. Vậy nguyên nhân bệnh sỏi mật là gì? Những yếu tố nào gây nguy cơ mắc bệnh sỏi mật?

Hình minh họa: Nguyên nhân bệnh sỏi mật là gì?

Khái niệm túi mật và sỏi mật

Túi mật: có hình quả lê nằm ở bên dưới gan, có vai trò lưu trữ và cô đặc mật từ gan tiết ra. Khi tá tràng tiêu hóa thức ăn túi mật sẽ co bóp đẩy dịch mật vào ruột non để giúp tiêu hóa thức ăn. Những thay đổi bất thường do thành phần dịch mật sẽ hình thành nên sỏi mật. Sỏi mật có thể gây ra đau bụng, rối loạn tiêu hóa, viêm túi mật, viêm tụy.

Sỏi mật có 3 loại chính bao gồm sỏi cholesterol, sỏi sắc tố mật và sỏi muối mật. Sỏi cholesterol thường gặp ở ở các nước Tây  Âu, Hoa Kỳ, không cản quang. Sỏi sắc tố màu nâu hoặc đen chiếm tỷ lệ trên 90% bệnh sỏi mật ở người Châu Á, hình thành do nồng độ sắc tố mật cao. Sỏi muốt mật kết tinh bởi muối mật, có màu đỏ. Sỏi muối mật và sỏi sắc tố mật thường kết hợp với calci và cản quang.

Nguyên nhân bệnh sỏi mật

Sỏi mật hình thành do sự mất cân bằng các thành phần trong dịch mật như: muối mật, bilirubin và cholesterol. Thông thường nhờ vào khả năng hòa tan của muối mật, cholesterol trong dịch mật được giữ trong giới hạn. Khi có yếu tố làm tăng số lượng cholesterol trong mật dẫn tới muối mật không đủ khả năng hòa tan sẽ dẫn tới sự kết tụ sỏi cholesterol. Sự giảm lượng muối mật cũng gây ra kết quả tương tự. Túi mật suy giảm co bóp (thường gặp ở phụ nữ mang thai) hoặc nồng độ estrogen cao làm tăng lượng cholesterol cũng là các yếu tố gây nguy cơ sỏi mật cao. Một số yếu tố khác cũng được xác định trong việc hình thành nên sỏi mật:

Hình minh họa: Nguyên nhân bệnh sỏi mật

Các yếu tố nguy cơ gây bệnh sỏi mật

  • Độ tuổi: Sỏi mật thường được phát hiện nhiều ở các đối tượng sau tuổi 40, còn độ tuổi thanh thiếu niên thì ít gặp hơn nhưng vẫn có.
  • Giới tính: Hormone estrogen của nữ làm lượng cholesterol trong mật tăng cao và gây ra sự giảm có bóp túi mật. Người sử dụng thuốc tránh thai thời gian dài hoặc dùng liệu pháp estrogen thay thế có nguy cơ bị sỏi mật cao hơn bình thường.
  • Phụ nữ sinh đẻ nhiều có nguy cơ sỏi cholesterol đặc biệt cao.
  • Chế độ ăn nhiều chất béo, ít chất xơ: Các chế độ ăn giàu calorie, có nhiều chất béo, ăn ít chất xơ có khả năng mắc bệnh sỏi mật cao.
  • Người béo phì thừa cân: Theo bác sĩ dinh dưỡng, khi cơ thể tiêu thụ quá nhiều chất béo mà hệ tiêu hóa không đủ mật chuyển hóa, nó sẽ đóng thành những viên có nhân là cholesterol nằm trong túi mật.
  • Giảm cân đột ngột: Khi cơ thể không được cung cấp thức ăn để tiêu thụ, gan vẫn hoạt động và tiết mật bình thường nhưng túi mật lại không tống mật xuống tá tràng mà tích trữ lại. Dần mật sẽ hoạt động kém hiệu quả và có nguy cơ mất cân bằng các thành phần trong dịch mật.
  • Các bệnh liên quan đến đường ruột: Các bệnh lý này có thể làm mất muối trong cơ thể tạo điều kiện cho sỏi cholesterol hình thành. Thường gặp như bệnh viêm ruột non, bệnh Crohn,…
  • Bệnh lý khác: Bệnh hồng cầu hình liềm, sốt rét, suy giảm chức năng gan như viêm gan, xơ gan,… có thể giải phóng bilirubin có trong dịch mật làm sỏi mật phát triển.
  • Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc làm hạ thấp lipid trong cơ thể như clofibrate có thể làm tăng lượng cholesterol trong mật gây kết sỏi trong túi mật.
  • Ngoài ra các yếu tố như di truyền, vị trí địa lý,… đã cho thấy có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh sỏi mật.

Có thể thấy được những yếu tố gây nguy cơ sỏi mật như di truyền, giới tính, độ tuổi,… là không thay đổi được nhưng cũng có nhiều yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được như chế độ ăn, lối sống sinh hoạt, kiểm soát cân nặng, sử dụng thuốc,… Qua đây, Sỏi mật người Mường hi vọng bài viết này có thể giúp bạn hiểu rõ hơn nguyên nhân bệnh sỏi mật để từ đó có thể phòng ngừa được căn bệnh mãn tính thường gặp này.

Xem thêm:

Ý kiến của bạn