Nguyên nhân gây sỏi túi mật? Diễn tiến bệnh – Phòng ngừa

Việc nhịn bữa sáng, tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu cholesterol hay giảm cân cấp tốc là các yếu tố làm bạn tăng nguy cơ mắc bệnh sỏi túi mật. Trong bài viết này, Sỏi mật người Mường sẽ cùng các bạn tìm hiểu rõ hơn về nguyên nhân gây sỏi túi mật, diễn tiến bệnh và cách phòng ngừa.

Hình minh họa: Nguyên nhân gây sỏi túi mật?

Cơ chế hình thành sỏi túi mật

Sỏi túi mật là kết quả của tình trạng “quá bão hòa” của một hoặc nhiều các thành phần dịch mật sau: cholesterol, sắc tố mật, muối can-xi. Ví dụ, khi hàm lượng cholesterol trong cơ thể tăng quá cao vượt ngưỡng bão hòa giới hạn của muối mật, hoặc khả năng hòa tan của muối mật quá kém sẽ dẫn tới kết tụ sỏi mật.

Các loại sỏi thường gặp trong túi mật bao gồm: sỏi cholesterol, sỏi sắc tố mật, sỏi hỗn hợp. Trong đó sỏi cholesterol chiếm tỉ lệ cao nhất khoảng 80%, 20% còn lại chia cho sỏi sắc tố mật và sỏi hỗn hợp. Nguyên nhân gây sỏi sắc tố mật có thể do nồng độ bilirubin được giải phóng quá mức gây kết sỏi trong túi mật.

Các yếu tố nguy cơ và nguyên nhân gây sỏi túi mật

  • Nữ giới: Theo thống kê trong số bệnh nhân mắc bệnh sỏi mật thì tỷ lệ phụ nữ chiếm nhiều hơn hẳn. Điều này được giải thích do cơ thể nữ giới tiết nhiều estrogen hơn, đây là chất kích thích gan tăng sản xuất cholesterol và bài tiết vào dịch mật, dẫn đến việc kết sỏi trong túi mật.
  • Thai kỳ, sử dụng thuốc ngừa thai: Thời kì mang thai, uống thuốc tránh thai trong thời gian dài đều làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh sỏi mật.
  • Tán huyết, bệnh lý gan: Tán huyết làm hồng cầu bị tiêu diệt nhiều lần khiến cho bilirubin được giải phóng ra nhiều. Người bệnh xơ gan dễ mắc bệnh sỏi túi mật, chưa xác địch được cơ chế sinh bệnh. Nhưng theo giả thiết của các nhà nghiên cứu, việc các bệnh lý gan có thể làm giảm chức năng gan, suy giảm khả năng vận động của túi mật.
  • Tuổi tác càng lớn thì tỷ lệ sỏi túi mật càng cao: Người từ độ tuổi 40 trở lên càng có nhiều khả năng bị sỏi mật.
  • Nhịn đói hay nuôi dưỡng qua tĩnh mạch kéo dài: dẫn đến dịch mật bị ứ đọng/cô đặc.
  • Tình trạng thừa cân hoặc béo phì: Các nghiên cứu chỉ ra, người béo phì có lượng cholesterol cao hơn bình thường tạo điều kiện cho sỏi mật phát triển.
  • Ngoài ra việc bỏ bữa sáng hay giảm cân cấp tốc hoặc chế độ ăn uống không khoa học (giàu chất béo, cholesterol ít chất xơ) đều là các yếu tố nguy cơ tiến triển sỏi mật.

Ăn nhiều đồ dầu mỡ có thể làm tăng nguy cơ bị sỏi mật

Diễn tiến bệnh sỏi mật

Ban đầu người bệnh và sỏi túi mật có thể “ chung sống hòa bình” một thời gian, bệnh thường không có triệu chứng. Nguy cơ xuất hiện triệu chứng có thể tăng 1-2% mỗi năm (10% sau 10 năm, 20% sau 20 năm).

Sỏi kẹt ở cổ hay ống túi mật, gây ra các cơn đau quặn mật. Rớt xuống ống mật chủ (gây viêm đường ruột), kẹt ở Oddi (gây viêm tụy cấp).

Dò vào đường tiêu hóa, gây tắc ruột do sỏi mật, vị trí thường gặp nhất là tá trà. Kết quả túi mật có thể bị viêm mãn và dính và tá tràng. Bị trong thời gian dài, sỏi bào mòn thành túi mật tá tràng, gây dò túi mật-tá tràng. Sỏi theo đường dò rớt vào lòng tá tràng, theo nhu động ruột di chuyển xuống dưới và mắc kẹt ở đoạn cuối hồi tràng, nơi mà ruột non có khẩu kính nhỏ nhất.

Biến chứng của sỏi túi mật

Các biến chứng do sỏi túi mật gây ra

Cách phòng ngừa bệnh sỏi túi mật

Những yếu tố tác động đến sự phát triển sỏi mật trong cơ thể như di truyền, vị trí địa lý, tuổi tác, giới tính,… không thể thay đổi được. Nhưng với những nguyên nhân gây sỏi túi mật như chế độ ăn uống, lối sống sinh hoạt thì bạn hoàn toàn có thể thay đổi được.

  • Ăn đủ 3 bữa mỗi ngày, tuyệt đối không bỏ bữa sáng
  • Chế độ ăn khoa học: Nhiều chất xơ, ít chất béo, cholesterol, uống đủ nước
  • Kiểm soát cân nặng hợp lý tránh tình trạng béo phì thừa cân hoặc sụt giảm cân nặng quá nhanh.
  • Rèn luyện thói quen tập thể dục thể thao mỗi ngày khoảng 1 tiếng. Bạn có thể đi bộ, chơi các môn thể thao ưa thích tập yoga, gym,….
  • Để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh sỏi mật bạn nên giữ cân nặng ở mức vừa phải, nếu bạn đang ở trong tình trạng thừa cân hay thực hiện những cách giảm cân từ từ (ở mức độ an toàn 0,5 kg/tuần).

Xem thêm: Bệnh sỏi túi mật

Xem thêm: Sỏi túi mật có nguy hiểm không?

 

Ý kiến của bạn