Các loại sỏi sắc tố mật và nguyên nhân gây sỏi

Sỏi sắc tố mật là dạng sỏi mật phổ biến tại Việt Nam. Chúng thường có màu nâu hoặc màu đen, kích thước dao động từ rất nhỏ đến lớn như một quả bóng bàn. Dưới đây là quá trình hình thành sỏi sắc tố mật cũng như các yếu tố nguy cơ gây sỏi sắc tố mật.

Sắc tố mật là gì – Cơ chế hình thành sỏi sắc tố mật

Sắc tố mật là sản phẩm của quá tình phân hủy hemoglobin – sắc tố của tế bào hồng cầu. Khi các hồng cầu già hoặc vì một nguyên nhân nào đó chết đi, sẽ có sự chuyển hóa từ hemoglobin thành bilirubin diễn ra và phân tán vào máu.

Gan sẽ thực hiện nhiệm vụ loại bỏ bilirubin chuyển hóa và tiết chất này vào trong dịch mật, trường hợp nồng độ bilirubin quá cao sẽ tạo điều kiện cho sỏi sắc tố mật hình thành. Có 2 loại sỏi sắc tố mật chính sau:

  • Sỏi sắc tố đen: Sỏi có màu đen, rất cứng. Nhân sỏi sắc tố tạo thành do lượng lớn bilirubin kết hợp cùng các thành phần khác trong dịch mật như canxi, chúng có tính kém hòa tan dễ kết dính. Theo thời gian hình thành các hạt tạo thành sỏi mật.
  • Sỏi sắc tố nâu: Sỏi có màu nâu, mềm hơn sỏi sắc tố đen. Xảy ra do sự nhiễm khuẩn dịch mật, tác nhân là vi khuẩn hoặc kí sinh trùng xâm nhập từ đường ruột lên hoặc trứng giun tạo thành nhân sỏi. Cholesterol và axit béo từ lecithin trong dịch mật có thể bám dính vào nhân sỏi và phát triển dần về kích thước hình thành sỏi mật.

Các yếu tố nguy cơ hình thành sỏi sắc tố mật

Thường không có một nguyên nhân duy nhất dẫn đến sỏi sắc tố mật mà do ảnh hưởng của yếu tố tác động. Một số yếu tố gây nguy cơ cao bị sỏi sắc tố mật như sau:

Thiếu máu tán huyết

Thiếu máu tán huyết là bệnh lý về sự thiếu hụt các tế bào hồng cầu. Nguyên nhân có thể do tế bào hồng cầu bị phá hủy lượng lớn hoặc thiếu những chất dinh dưỡng nhất đinh, dẫn đến quá tình phân hủy tạo thành sản phẩm bilirubin tạo điều kiện cho sỏi sắc tố mật phát triển.

Bệnh hồng cầu hình liềm

Bệnh di truyền làm biến dạng các tế bào hồng cầu thành hình dạng như một cái lưỡi liềm, khiến chúng dễ dàng bị phá vỡ khi di chuyển qua các mạch máu hoặc các cơ quan trong cơ thể. Kết quả một lượng lớn bilirubin được giải phóng, tích tụ dần trong dịch mật tạo thành sỏi sắc tố.

Nhiễm khuẩn Escherichia Coli

Một nghiên cứu khoa học cho thấy người bị sỏi sắc tố mật có lượng vi khuẩn E.coli trong dịch mật cao. Thường gặp nhất là do người bệnh hấp thụ các thực phẩm hoặc nguồn nước ô nhiễm dẫn đến vô tình nhiễm khuẩn E.coli. Do đó, để phòng ngừa sỏi sắc tố mật bạn nên ăn uống hợp vệ sinh, tham khảo thông tin để tránh các thực phẩm bẩn.

Nhiễm giun sán

Một số loại giun tròn, giun đũa Ascaris có thể gây sỏi sắc tốt mật, giun từ đường ruột qua ống dẫn mật xâm nhập lên, lúc chết đi hoặc đẻ trứng sẽ tạo thành nhân cho sỏi, sau đó canxi bám vào tạo sỏi sắc tố mật. Kết quả thống kê cho thấy có hơn 70% người bị sỏi sắc tố mật trong sỏi có trứng giun hoặc xác giun.

Một ảnh hưởng gián tiếp do giun gây ra nữa là giãn đường mật hoặc các tổn thương như xước loét để lại sẹo trong ống dẫn mật và các nhánh mật phân thùy gan, tạo thêm điều kiện để sỏi phát triển

Bệnh xơ gan

Gan bị mô xơ, sẹo dẫn đến mất hoặc suy giảm chức năng gan dẫn đến lượng lớn bilirubin hình thành, làm mất cân bằng các thành phần trong dịch mật – nguyên nhân gây sỏi mật.

Trên đây là cơ chế hình thành sỏi sắc tố mật và các yếu tố nguy cơ cao dẫn đến bệnh sỏi sắc tố mật. Hiểu rõ những điều này sẽ giúp bạn phòng ngừa và kiểm soát tốt hơn căn bệnh thường gặp này.

Xem thêm: Sỏi túi mật nên ăn gì?

Ý kiến của bạn